Boru üreticisinden, borunun minimum performans gereksinimlerine uygun olduğunu göstermek üzere numune alınması tüm standartların gerektirdiği ortak bir konudur. CTP borular için bu minimum performans gereksinimleri kısa ve uzun vadelidir.

En önemli performans gereksinimleri, daha önce bahsi geçen standartların tamamında ifade edilmektedir:

  • Eklem
  • Başlangıç Halka Deformasyonu
  • Uzun dönem basınç mukavemeti
  • Korozyon dayanım testi

ALFEBOR, TS 4335, TS EN 1796, TS EN 14364, ASTM D 3262, ASTM D 3517, AWWA C950, DIN 16869, ISO 10467 ve ISO 10639 standartlarının şartlarını kontrol için, bahsedilen tüm testleri dikkatlice gerçekleştirmektedir.

EKLEMLER

Bağlama testleri
Bu önemli performans testi, elastomerik conta ile sızdırmazlık sağlanan kollar üzerinde bağlantı prototipleri ile ISO 10639 standardına uygun olarak yapılır. Bu standart, tüm boru endüstrisi için geçerlidir ve her türlü materyalden yapılan ve her basınç ve çap sınıfındaki boruların bağlantı performans gereksinimlerini belirlemiştir.

Simülasyon döşeme şartları altında esnek bir bağlamanın hidrostatik basınca mukavemet göstermesi beklenir. Bu testte uygulanan basınç, basınçsız borular için 100 kPA (1 bar) ve basınçlı borular için operasyon basıncının 1.5 katıdır. Ek konfigürasyonlar lineer hat, maksimum açısal dönme ve ayrımsal kesme yükleridir. Aynı zamanda bir kısım yorulma basınç testlerini de içerir.

BAŞLANGIÇ HALKA DEFORMASYONU

Yeraltına serilen borularda başlangıç halka deformasyonu
İzin verilen deformasyon değeri ISO standart sisteminde belirtilmemiştir ancak bu değer ISO TR 10465 -  3: 1999 standardına göre hesaplanabilir.
ALFEBOR, CTP boruları şu standart gereklerini karşılayacak şekilde üretmektedir:

  • ISO / DIS 10639 -  Su Temini CTP Boru sistemi
  • ISO / DIS 10467 -  Drenaj ve Atık su uygulamalarında CTP Boru sistemi

Aynı zamanda ANSI / AWWA C950 standardı mekanik gereksinimleri de karşılanmaktadır.

AWWA M-45 Su Uygulamaları için Cam Elyaf katkılı boruların tasarım kılavuzunda geçen tasarım prosedürleri de izlenmelidir.

Minimum Aksiyel Güç
Boru basınç sınıfı ve çapı ile ilgili olarak ISO başlangıç değerleri, birim çevresinde N/mm olarak verilmiştir. AWWA’ da yer alan minimum aksiyal güç değerleri, boru basınç sınıfı ve çapı ile ilgili olarak birim çevresinde lbf/inç olarak verilmiştir.

Başlangıç Hata (Patlama) Basıncı
Başlangıç patlama basıncı, uzun vadede güvenli patlama basıncına bağlıdır ve regresyon faktörü, uzun vadeli statik dahili basınçtan elde edilir. Bu test yöntemi, ISO ve AWWA’ da statik basınç kullanılarak uygulandığından birbirine benzerdir ancak uzun vadeli güvenlik faktörleri farklıdır.

UZUN DÖNEM BASINÇ MUKAVEMETİ

Hidrostatik tasarım tabanı -  HDB
Bir başka önemli yeterlilik testi, hidrostatik tasarım tabanı, HDB belirleme testidir. Bu test, ASTM D2992 Prosedür B ya da ISO’ya uygun olarak uygulanır ve pek çok boru numunesine, sızdırana kadar sürekli hidrostatik basınç uygulanır. Sızdırmanın meydana geldiği basınç (ya da halka gerilme mukavemeti) ve zaman değerleri logaritmik bazda 50 yıla değerlendirilir.
Bu şekilde değerlendirilen hata basıncı (gerilme) değeri ya da HDB, ilgili operasyonun basınç sınıfının en az 1.6 katı kadar olmalıdır (ilgili basınç testi gerilimi).
Diğer bir deyişle tasarım kriteri, 50 yıl için mukavemet gösteren sürekli basınç borusunun basınç değeri, maksimum operasyon basıncının 1.6 katı olmalıdır. Diğer yandan dahili basınç ve harici yüklerin boru tasarımı üzerindeki etkileri sonuç olarak alındığından, borunun güvenliği, yukarıda anlatılan şarta göre dahili basıncın 1.6’ dan büyük olmasına bağlıdır.
HDB yeterlilik testi, basınçlı boru uygulamalarında uzun vadeli boru performansını garanti eder.

Sızdırma testi
Sızdırma testi, ISO CTP boru sistemine göre iki şekilde gerçekleştirilebilmektedir: Birincisinde her boru basınç sınıfının 1.5 katı basınç ile denenmektedir. Burada test yöntemi belirtilmemiştir.
İkinci yöntem ise bir numunenin çok yüksek basınca 6 dakika maruz bırakılmasıdır. Test basıncı, uzun vadeli statik basınç testinden elde edilen regresyon eğrisi ile belirlenir. Bu şekilde, uzun vadeli güvenlik faktörü ISO DTR 104-65 -  3’ e göre hesaplanan değere eşitse bu durumda hata riski % 6.5 olur.

Uzun dönem nihai deformasyon
Uzun dönem deformasyonla ilgili AWWA’da bir gereksinim olmasa da üretici şirketin, boruya uygun bir deformasyon değeri belirlemesi ve bunu bildirmesi istenir. Bu değer Sb sembolü ile gösterilir ve gerilme olarak tanımlanır (kopmada uzama yüzdesi %).

ISO’ da uzun vadeli deformasyon % olarak tanımlanır ve boruda çatlak oluşmadan deformasyon olursa A Seviyesindedir. B seviyesi, AWWA C 950 standardında istenen, parantez içinde verilen değerlerdir, istenen yapısal gücü gösterir (bkz. Tablo 4).
Her iki yöntemde de gereksinimler aynıdır. Yeraltına döşenen borular, nominal basınçta çalışmalıdır. Yani serilen boruların deformasyonu da göz önüne alınmalıdır.
Bu durum, ISO standardında, ISO DTR 10465 -  3 Ek G’ de açıklanmaktadır. Uzun vadeli ortalama minimum değerler için güvenlik faktörleri aşağıdaki tabloda verilmiştir. Yukarıda verilen değerler % 9 sapma katsayısına göre belirlenmiştir.
Daha yüksek sapmalar için güvenlik faktörü arttırılmalıdır. AWWA’ da yeraltı ve yer üstü döşemelerin güvenlik faktörleri sabittir ve bu değer 1.8’dir. Hesaplama, AWWA M-45 madde 5.7.4’ e göre yapılmalıdır.

KOROZYON DAYANIM TESTİ

Numunenin, basınçsız borular için kullanılan kanalizasyon suyu için kimyasallardaki deformasyona maruz bırakılması ile uygulanan tek ve önemli boru performans testidir.
Bu test, borudan alınan en az 18 halka numunesinin çeşitli seviyelerde deformasyona maruz bırakılması ve ASTM D 3681 ve ISO 10952’ ye göre bu pozisyonda sabit tutulması şeklinde uygulanır. Yük altında gerilen numuneler, dahili alt yüzeylerinden, 1.0 N (ağırlığın % 5’i) sülfürik aside maruz bırakılır. Bu şekilde septik atık su ortamı taklit edilir. Bu durum, en kötü septik atık su ortamının bulunduğu ve CTP uygulamalarının başarıyla gerçekleştirildiği Orta Asya şartlarını temsil eder. En küçük kare analizi yöntemiyle 50 yıl için değerlenen minimum korozyon gerilmesi, her sertlik sınıfı için gösterilen değere eşit olmalıdır. Bu şekilde elde edilen değer, bu tür uygulamalarda kullanılacak CTP boruların tasarımı sırasında güvenli tesisat sınırlılıklarını gösterir.

ISO gereksinimi olarak A ve B seviyelerindeki değerler, bir regresyon formülü oluşturmak için kullanılır. 1.000, 3.000 ve 10.000 saatler için hesaplar bu deformasyon değerlerinden elde edilir. Test numuneleri bu deformasyon değerinde muhafaza edilir ve regresyon formülü ile hesaplanan sürede herhangi bir yapısal hasar ile karşılaşılmaması gerekmektedir.
Üretilen boruların çevresel ve aksiyel yüke dayanma kapasiteleri rutin testler ile kanıtlanır. Buna ek olarak boru yapısı ve kompozisyonu da testler ile kontrol edilir ve onaylanır.

Üretim aşamasında yapılan kontroller:

  • Görsel denetim
  • Barcol sertliği
  • Et kalınlığı ölçümü
  • Boru uzunluğu
  • Çap ölçümü
  • Hidrostatik sızdırmazlık testi

Numune alarak yapılan kontroller

  • Boru sertliği
  • Hasar ve yapısal hasar olmadan yapılan deformasyon testi
  • Halka gerilme mukavemeti
  • Aksiyal gerilme mukavemeti
eMail İletişim Navigasyon